هيچ كس نمي تواند منكر اثرات رنگ ها در امر آموزش باشد. زيرا همه رنگ ها در همه حالات، بخصوص زماني كه ذهن آدمي تمركز پيدا مي كند و سلول هاي مغزي اش شروع به ضبط و نگهداري داده هاي جديد مي كنند، در تمام افراد بشري يكسان عمل مي كنند. پس باتوجه به بيان فوق بايد در تمام مراحل آموزش به اهميت رنگ ها واقف بود و باتوجه به اين آ گاهي سعي و اهتمام داشت كه هر رنگ را در جاي خود استفاده كرد تا اثرات مثبت آن به مرور زمان قابل رويت باشد.
    بايد با يكسري تمهيدات مناسب كاري كرد كه بين كودك و نوجوان با دنياي رنگارنگ پيرامون او نوعي تعامل ايجاد شود و در سايه اين دوستي و شيفتگي امر يادگيري به سهولت و با لذت انجام گيرد. اصلااين يك امر پذيرفته شده است كه والدين و اولياي مدارس وظيفه دارند كه با استفاده درست و روانشناسي شده از رنگ هاي مختص گروه سني كودك و نوجوان زمينه بسيار مناسبي فراهم سازند تا دانش آموزان با انبساط خاطر و نوعي آرامش دروني و بيروني به مقوله يادگيري بپردازند. به عنوان مثال كلاسي كه با رنگ گرم و شاد رنگ آميزي شده به مراتب آموزش و يادگيري در آن به سهولت و سرعت انجام مي گيرد تا كلاسي كه با رنگ تيره رنگ آميزي شده و به نوعي كسالت و در خود فرو رفتن را پديدار مي سازد. بنابراين براي نيل به هدفي خوب و سازنده و استفاده بهينه از رنگ ها در امر آموزش كودكان و نوجوانان بايد از طرق مختلف و در محل هاي خاص كودك و نوجوان از رنگ هاي متناسب با روحيات آنها استفاده كرد.
    رنگ آميزي آموزشگاه ها و استفاده از وسايل تحرير كه رنگ مناسبي دارند، امري حساس و دقيق است. قبل از هر چيزي بهتر است متوليان آموزشگاه ها و مدارس به جاي اعمال سلايق شخصي كه متناسب سن و طرز فكر خاص خود آنهاست و در بسياري موارد گريزي از آنها نيست، باتوجه به علايق و نيازهاي روحي و فكري كودكان و نوجوانان در حال تحصيل اعمال نظر كنند. چرا كه به عنوان مثال فردي كه چهل سال سن دارد، طرز فكر، خواسته ها، ابعاد مختلف روحي و ... او با دانش آموزي كه سيزده، چهارده سال سن دارد، متفاوت است. پس كمي قابل تامل است كه اين اختلافات ناديده گرفته شود و عواقب اين ناديده گرفتن سهوي در ابعاد گوناگون آموزشي و پرورشي قابل رويت باشد. حال كه اين مسئله روشن شد، در ابتدا بايد متذكر شويم محيط مدرسه و آموزشگاه لازم است كه از طريق رنگ هاي مناسب و متناسب با روحيات دانش آموزان، جذابيت داشته باشد، به عنوان مثال تخته كلاس بايد سبز رنگ باشد. همچنان كه در اغلب مدارس اين گونه است تا از اين طريق دانش آموز در خود احساس مطالعه و دقت نظر كند. با خواندن كلمات سفيد روي آن به نوعي رشد و نمو عقلاني دست پيدا كند و با گذشت مدت زماني احساس خستگي و كسالت نداشته باشد. يا نه، لازم است كه در انتخاب رنگ فضاي كلاس به روحيات دوره كودكي و نوجواني توجه داشت. چنانچه به عنوان مثال در اين دوره كودك و نوجوان به رنگ روشن و شاد علاقه مند است و با ديدن اين قبيل رنگ ها نوعي اميد به آينده در او جوشش پيدا مي كند و وي با خيالي آسوده به روزگار آينده و هر آنچه اتفاق مي افتد، مي نگرد. جالب آنكه بسياري از روانشناسان امور كودك و نوجوان عقيده دارند كه فضاي كلاس نبايد به صورت “تك رنگ” باشد. بلكه تا حد امكان بايد از تنوع رنگ ها استفاده كرد تا فضاي حاكم بر كلاس از حالت سكون و بي حركتي درآيد. البته در اينجا ذكر نكته اي واجب است كه در تنوع رنگ ها و استفاده همزمان آنها باهم بايد كمي دقت نظر داشت. مثلاتركيب دو رنگ قرمز و آبي در كنار هم از يك ناهمگوني برخوردارند و استفاده آنها با يكديگر چندان جذاب نمي باشد. زيرا رنگ آبي، رنگ فعال به نظر مي رسد و رنگ قرمز در برابر آبي بي اراده، ايستا مي نماياند و نوعي سردي و ايستايي مفرط را در خود دارد.
    گفته مي شود رنگ زرد، البته در سطح وسيع و روشن آنكه مايل به رنگ كرم باشد، مناسب آموزشگاه هاست. چون حالت گرم كنندگي داردو به همين خاطر جزء رنگ هاي گرم مي باشد. اصلارنگي است كه خوشحالي، شادابي و نشاط را القا مي كند و اين همان چيزي است كه در امر آموزش و يادگيري كودك و نوجوان بدان نيازمند است. يكي ديگر از مسائلي كه در انتخاب رنگ فضاي مدارس بايد مدنظر باشد، توجه به جنسيت دانش آموزان است. زيرا به تحقيق نشان داده شده است كه دانش آموزان دختر به خاطر درون گرايي و سكون تلاش دارند كه توجه خاصي به رنگ هايي سرد، چون آبي روشن نشان دهند كه با مشاهده آن ضمن عمق يافتن از بعد شخصيتي، نوعي اطمينان و امنيت دروني را در خود احساس مي كنند. از آن طرف هم دانش آموزان پسر طالب رنگ هاي گرم و مهيج مثل قرمزو نارنجي هستند. پس چه خوب است كه در يك گوشه از فضاي كلاس از اين نوع رنگ ها هم استفاده شود تا اين گونه حس كنجكاوي بچه ها ارضا شود.در رنگ آميزي فضاهاي آموزشي بايد به محله، محيط و وضعيت اقتصادي دانش آموزان يا همان موقعيت اجتماعي آنان توجه داشت، چرا كه طبق نتايج و بررسي هاي به عمل آمده، دانش آموزاني كه از خانواده هاي كم درآمد هستند، معمولاجذب رنگ هاي براق مي شوند كه تلالو آنها خيره كننده است و در نظرايشان نوعي خوشبختي را تداعي مي كند. از آن طرف هم دانش آموزاني كه از خانواده هاي پردرآمد هستند، معمولارنگ هاي سبك، مركب، ملايم و ظريف را مي پسندند. جالبتر آنكه در اين گير و دار انتخاب رنگ ها بايد به مسئله شهري و روستايي بودن دانش آموزان هم نيم نگاهي داشت. چنانچه دانش آموزان شهري رنگ هاي سرد مثل آبي و سبز را مي پسندند و دانش آموزان روستايي از خود علاقه خاصي به رنگ هاي گرم چون قرمز يا رنگ هاي درهم و بهم ريخته نشان مي دهند.
    البته ذكر اين نكته لازم است كه مسئولان امر آموزش و نيز اولياي دانش آموزان بايد به قلم و رنگي كه جهت نوشتن استفاده مي شود، توجه دقيق و موشكافانه كنند. به طوري كه طبق آزمايش هاي مختلف كه روي دانش آموزان انجام شده، اين مطلب به اثبات رسيده است كه چون رنگ هاي تيره بر سطح سفيد بهتر جلوه گر مي شوند و به خاطر سهولت در خواندن و به چشم آمدن باعث كاهش خستگي اعصاب چشم مي گردند، بنابراين قلم مورد استفاده در سطوح روشن و سفيد بهتر است تيره و تار باشدتا آبي، قرمز و سبز كه به خاطر انعكاس ضعيف نور، خستگي چشم را ازدياد مي بخشند. چه خوب است دور تا دور تخته را كه رنگ سبز است، با رنگ ديگري چون سفيد از فضاي كلاس خارج ساخت تا اين گونه ، دانش آموز با تمركز بيشتري به تخته كلاس خيره شود و از پرداختن به مسائل و اتفاقات حاشيه اي در كلاس خودداري كند. از آنجا كه كودك در ادامه حيات خود نيازمند رشد و تكامل جسماني و عقلاني است و يكي از عواملي كه در اين امر دخيل است تاثير رنگ ها بر اوست، خوب است كه در جاي جاي مدرسه تا حد امكان از رنگ هاي گرم و شاداب استفاده شود. چنانچه درها و پنجره هايي كه در داخل مدرسه هستند خود مي توانند بهانه خوبي جهت رسيدن به اين مقصود باشند. يا نه اگر “در” مدرسه همرنگ با ديوار نباشدواز حيث داشتن رنگي گرم چون سرخ عاري نگردد، توجه دانش آموزان را بيشتر به خود جلب مي كند. زيرا اين رنگ به خاطر هيجان انگيز بودنش حس حقيقت جوي را در دانش آموز تحريك مي كند و چه خوب است كه اين حس در بدو ورود دانش آموز به مدرسه تحريك شده و او به امر آموختن با هيجاني سازنده و تقريبا آرام بپردازد.
                                                                                                                                             نویسنده : طیبه کشاورز

 

نوشته شده در ۱۳۸۸/۱۱/۰۱ساعت 16:29 توسط خانم معلم بندری| |